اردیب (ارابه) نگین کویر

نقش سازمان جهانی گمرک( WCO)درامنیت و تسهیل تجارت جهانی

 

نقش سازمان جهانی گمرک( WCO)درامنیت و تسهیل تجارت جهانی

عباس ثابتی[1]

 

گمرکات در رشد تجارت جهانی و توسعه بازارهای بین المللی نقش حیاتی دارند. رویه های مؤثر و کارای گمرکی می توانند بطور مؤثر در اقتصاد رقابتی ملت ها تأثیر گذار باشند. در محیط بشدت رقابت آمیز جهانی، ‌تجارت بین المللی و سرمایه گذاری به مکانهایی که کارآمد،‌ حمایتی و تسهیل کننده هستند، ‌جریان پیدا می کند. در عین حال، از محل هایی که به نظر تجار و صاحبان سرمایه، ‌دیوانسالارانه، ‌پرهزینه و پرخطر هستند، ‌با سرعت تمام می گریزد. فرآیندها و سیستمهای گمرکی نباید بعنوان موانع تجارت جهانی و رشد اقتصادی عمل نمایند و یا چنین تصوری از آنها ایجاد شود.

نظامهای تولید و توزیع نوین که به امکانات شگرف شیوه های تجارت الکترونیکی مرتبط هستند، ‌ترخیص سریع و قابل پیش بینی کالا از گمرک را بصورت پیش شرطی مهم برای کامیابی ملی درآورده است.

  1- شروط اصلی و کلیدی

کنوانسیون بازنگری شده کیوتو سبب افزایش تسهیلات تجاری از طریق الزامات قانونی در قالب فصول، ‌ضمائم و بندهای خاص خواهد شد. این الزامات، ‌بکارگیری ساده اما کارای رویه ها در جهت به حداکثر رساندن تسهیلات برای کالاها و مسافران را به تفصیل بیان می دارد. ضمائم عمومی کنوانسیون بازنگری شده، اصول ذیل را که گمرکات پیشرفته باید به اجرا گذارند،‌ توصیه می کند:

1- رویه های ساده و یکسان (رویه های استاندارد)

2- توسعه و بهبود و مستمر فن آورهای مربوط به کنترل های گمرکی

3- حداکثر استفاده از فن آوری اطلاعات

4- رویکرد مشارکتی بین گمرک و تجارت

ادارات گمرک به طور سنتی، محمولات را وقتی که وارد مرزهای کشورشان می‌شود مورد بازرسی و انجام تشریفات گمرکی قرار می‌دهند. حجم عظیم تجارت بین‌الملل، اضافه شدن مسائل امنیتی، لزوم تسریع در ترخیص برای جلوگیری از هزینه‌های پنهان ناشی از رسوب کالا در مبادی ورود. لزوم اغلب کنترلها به هنگام صدور به جای ورود، .... باعث گردید که سازمان جهانی گمرک، به عنوان مسئول بین‌المللی گمرکات عضو استانداردهایی را برای کنترل محمولات به هنگام عبور از مرز تدوین و به تایید کشورها و ارگانهای بین‌المللی مسئول برسانید. این استانداردهای کنترلی بر دو پایه الف) "گمرگ با گمرک" (11 استاندارد) و ب) "گمرک با بازرگانی" (6 استاندارد) استوار است که خلاصه آنها به شرح زیر می‌باشد. (دفترهمکاریهای بین الملل، 1386)

  2- رکن اول: گمرک گمرک

گمرکات کشورها برای بالابردن امنیت و تسهیل زنجیره تجارت بین الملل توسط استانداردهای مشترک و پذیرفته شده بایستی با یکدیگر همکاری نمایند. این رکن امنیت لازم برای مقابله با تروریسم و جرائم فراملیتی فراهم خواهد کرد. لذا گمرکات بایستی توانایی بازرسی و کنترل کانتینر قبل از ورود را داشته باشند. بنابراین یکی از اصول این رکن شناسایی محموله های پرخطر با استفاده از اطلاعات الکترونیکی پیش از ورود می باشد. در عین حال با استفاده از تکنولوژی اشعه ایکس و گاما و دستگاههای کشف اشعه مانع کاهش سرعت تجارت گردد.

این چارچوب از ابزارهایی نظیر کنوانسیون تجدید نظر شده کیوتو، دستور العمل مدیریت زنجیره تجارت یکپارچه و برنامه های ملی اقتباس شده است.

 

 

استاندارد 1- مدیریت منسجم زنجیره عرضه

ادارات گمرک باید رویه‌های کنترلی گمرکی یکپارچه به شرحی که در راهنمای گمرکی سازمان جهانی گمرک درخصوص مدیریت یکپارچه زنجیره عرضه درج گردیده را بکار ببرند.

استاندارد 2- مجوز بازرسی محموله

ادارات گمرک باید اجازه داشته باشند که محمولات را به هنگام حرکت از مبداء خروج، ترانزیت (از جمله بر روی عرشه) یا به هنگام ترانشیب بازرسی نمایند.

 

استاندارد 3- تکنولوژی مدرن در تجهیزات بازرسی

تجهیزات بازرسی نا محسوس و تجهیزات کشف اشعه ای باید در دسترس بوده و برای انجام بازرسی‌ها با تکیه بر فنون ارزیابی خطر مورد استفاده قرار گیرد. این تجهیزات برای بازرسی کانتینرهای دارای خطر بالا و سایر محمولات برای پرهیز از ایجاد تاخیر درتجارت قانونی مورد نیاز می‌باشند.

استاندارد 4- سیستمهای مدیریت خطر

ادارات گمرک باید یک سیستم مدیریت خطر برای شناسایی کانتینرهای بالقوه دارای خطر بالا و خودکار کردن این سیستم ایجاد نماید. این سیستم باید شامل مکانیسمی برای تایید ارزیابی خطر، هدف‌گیری صحیح و مشخص کردن بهترین اقدامات باشد.

استاندارد 5- محمولات یا کانتینرهای دارای خطر بالا

محمولات و کانتینرهای دارای خطر بالا، آنهایی هستند که اطلاعات کافی از اینکه این محمولات کم خطر می‌باشند، وجود نداشته و اطلاعات تاکتیکی آنها را دارای خطر بالا نشان می‌دهد، یا آنهایی می‌باشند که براساس متدلوژی ارزیابی ردیابی خطر مبتنی بر عناصر اطلاعاتی مرتبط امنیتی به عنوان محمولات دارای خطر بالا شناخته شده اند.

استاندارد 6- اطلاعات الکترونیکی قبلی

ادارات گمرک باید ارائه اطلاعات الکترونیکی قبلی در خصوص کالا و محمولات کانتینری در زمان مناسب به منظور امکان انجام ارزیابی خطر را الزامی کند.

استاندارد 7- مشخص کردن هدف و ارتباطات

ادارات گمرک باید به منظور مورد هدف و بازرسی مشترک قرار دادن، مجموعه استاندارد شده ضوابط هدف‌گیری و ارتباطات واجد شرط و یا مکانیسم‌های تبادل اطلاعات را مورد استفاده قرار دهد. این عناصر در توسعه آینده یک سیستم شناسایی متقابل کنترل‌ها کمک خواهد نمود.

استاندارد 8- اقدامات اجرایی

ادارات گمرک باید گزارشات آماری از اقدامات اجرائی از قبیل تعداد محمولات مورد بازرسی قرار گرفته، کشف محمولات دارای خطر بالا، وارسی انجام شده در خصوص محمولات خطرناک، ... تهیه و نگهداری کنند.

استاندارد 9- اشتراک ارزیابی با سایر مقامات

ادارات گمرک باید با سایر مقامات ذیصلاح برای انجام ارزیابی‌های امنیتی درخصوص جابجائی کالا در زنجیره عرضه بین‌المللی همکاری کند و به رفع فوری مشکلات و شکاف‌های مشخص شده اقدام کند.

استاندارد 10- درستکاری

ادارات گمرک و سایر مقامات مرتبط باید به برنامه‌های لازم برای جلوگیری از خطاها و لغزش‌های کارکنان خود ترغیب شده و نقض درستکاری را شناسایی و به آن مبارزه کنند.

استاندارد 11- بازرسی امنیتی محمولات عازم خارج

ادارات گمرک باید بازرسیهای امنیتی کانتینرها و محمولات دارای خطر بالا که عازم خارج می‌باشند را به درخواست منطقی کشور وارد کننده انجام دهند.

  3 - بخش گمرک با بازرگانی

استاندارد 1- مشارکت

فعالان اقتصادی مجاز، شاغل در زنجیره عرضه تجارت، یک روند خود ارزیابی مطابق استانداردهای امنیتی از قبل تعیین شده را انجام خواهند داد که بهترین اقدام است برای اطمینان از اینکه سیاستها و رویه‌های داخلی آن، حفاظت کافی در مقابل خطرات متوجه محمولات و کانتینرهای مربوط تا هنگام ترخیص از کنترل‌های گمرکی در مقصد ارائه می‌دهند.

 

استاندارد 2- امنیت

فعالان اقتصادی مجاز بهترین اقدامات امنیتی از قبل تعیین شده را با عملیات کاری موجود خود ادغام خواهند نمود.

استاندارد 3- انگیزه

ادارات گمرک، به همراه نمایندگان جامعه تجارت، روندهای تعیین اعتبار یا رویه‌های به رسمیت شناختن کیفیت کاری را طراحی خواهد نمود که برای بخش تجارت ایجاد انگیزه می‌کند تا به عنوان یک فعال اقتصادی مجاز شناخته شوند. این روند‌ها به آنها اطمینان خواهد داد که می‌توانند از سرمایه گذاری در سیستم‌های امنیتی و نیز اقدامات مناسب بهره ببرند، از جمله مشمول کاهش بازرسی‌های گمرکی شده و پروسه ترخیص کالا متعلق به آنها تسریع خواهد یافت.

استاندارد 4- تکنولوژی

کلیه طرفها سلامتی و صحت عملیات مرتبط با ترخیص و نگهداری محموله و کانتینر را از طریق استفاده از تسهیلات تکنولوژی جدید حفظ خواهند نمود.

استاندارد 5- ارتباطات

ادارات گمرک به طور منظم برنامه‌های مشارکت گمرک – تجارت را به منظور ارتقاء حداقل استانداردها و بهترین اقدامات امنیتی زنجیره تجارت به روز در خواهد آورد.

استاندارد 6- ارائه تسهیلات

ادارات گمرک به منظور افزایش امنیت و تسهیل زنجیره عرضه تجارت بین‌المللی به هنگام صدور یا ترانزیت از قلمرو گمرکی با فعالان اقتصادی مجاز همکاری خواهند نمود.



[1]  کارشناس ارشد روابط بین الملل

 محل کار:گمرک ایران،روبروی مصلی تهران،طبقه سوم  شماره تلفن:88125025-09122341220

پست الکترونیک:sabeti.abbas@gmail.com