اردیب (ارابه) نگین کویر

امام حسن عسگری (ع)

سامراء

 حسن بن علی که نزد شیعیان دوازده امامی به امام حسن عسکری معروف است از دیدگاه ایشان سیزدهمین معصوم و یازدهمین امام می‌باشد.

نامش حسن، کنیه وی ابومحمّد و القابش: ابن الرّضا، زکی، هادی و عسکری است

وی در روز جمعه، ۸ ربیع الآخر سال ۲۳۲ به دنیا آمد. مکان تولد وی شهر مدینه است. پدر وی علی النقی (امام دهم شیعیان) و مادرش امّ ولدی بود که وی را «حدیث»، «سوسن»، «سلیل» نیز می‌گفتند.

او با چند خلیفه عباسی هم عصر بود

  1. المعتزّ بالله (معتز عباسی) (۱۵۲- ۲۵۵)
  2. المهتدی بالله (مهتدی عباسی) (۲۵۵- ۲۵۶)
  3. المعتمد بالله (معتمد عباسی) (۲۵۶- ۲۷۹)

امامت امام حسن عسکری از سال ۲۵۴ آغاز شد و تا سال ۲۶۰ ادامه یافت (۶ سال).

 


حسن عسکری

امامان شیعه

نقش

یازدهمین امام شیعیان

نام

حسن عسکری

کنیه

ابومحمد

تولّد

۸ ربیع الثانی سال ۲۳۲ پس از هجرت

زادگاه

مدینه

مدفن

مرقد امامان علی الهادی و حسن عسکری، سامرا

طول عمر

پیش از امامت ۲۲ سال
(
سال ۲۳۲ تا ۲۵۴ پس از هجرت)
دوران امامت ۶ سال
(
سال ۲۵۴ تا ۲۶۰ پس از هجرت)

القاب

عسکری

زکی ابن الرّضا

همسر

نرجس خاتون

پدر

هادی

مادر

حدیث یا سوسن

فرزندان

مهدی

 
حسن عسکری در شرایط اختناق و تحت کنترل شدید حکومت وقت قرار داشت. اما با این حال به صورت محدود، همانند پدرانش به تربیت شاگردان و گسترش علوم پرداخت.

 فشار واختناق

خلفای عباسی همواره امامان را تحت فشار و محدودیت قرار می‌دادند و این فشارها در دوران امام جواد، امام هادی و امام عسکری در سامرا به اوج رسید به طوری که این امامان عمر کوتاهی داشتند. تعقیب و مراقبت از امام دهم و یازدهم به قدری بود که آنان را در میان لشکریان جای داده بودند و به همین دلیل این دو امام را «عسکریین» لقب داده‌اند.. با این حال فشارها و محدودیت‌ها برای امام حسن عسکری به این جهت که در آن دوران شیعه به صورت یک قدرت عظیم در عراق درآمده بود (و این باعث می‌شد حاکمین احساس خطر کنند)[نیازمند منبع] بیش از دیگران بود. همچنین دودمان عباسی، طبق روایات فراوان و متواتر می‌دانستند.

 مهدی موعود که از بین برنده حکومت‌های باطل و برپاکننده حق است، فرزند امام حسن عسکری خواهد بود. این موضوع باعث شده بود تا حکومت عباسی به شدت وی را تحت کنترل قرار دهد. به طوریکه امام را مجبور کرده بوند، هر دوشنبه و پنجشنبه در دربار حاضر شود. همچنین معتز به این مقدار هم کفایت نکرده و امام را زندانی کرد (حتی نقشه قتل امام را کشیده بود که مرگ زود هنگام این مهلت را به او نداد).

 

 

با وجود همه فشارهای موجود امام فعالیت‌های سیاسی-اجتماعی-علمی در جهت حفظ اسلام و مبارزه با افکار ضد اسلامی انجام می‌داد:

تلاش‌های علمی:

  • ایجاد شبکه ارتباطی با شیعیان:در زمان وی، شیعیان در مناطق مختلف گسترش یافته بودند. این گسترش و پراکندگی باعث شد تا امام شبکه ارتباطی وکالت و نصب را در مناطق مختلف راه‌اندازی کند.
  • فعالیت‌های سری سیاسی: به خاطر محدودیت‌ها امام مجبور به رهبری یک سلسله فعالیت‌های مخفی برای راهبرد اهداف خود شده بود.
  • حمایت‌های مالی از شیعیان: یکی دیگر از موضع‌گیری‌های او حمایت مالی از شیعیان، بویژه از یاران خاص، بود. چرا که شیعیان تحت فشار دستگاه حکومت بودند.
  • آماده سازی شیعیان برای دوران غیبت: از آنجا که غایب شدن امام و رهبر هر جمعیتی یک حادثه نامأنوس است و باور و تحمل آن برای مردم دشوار است، پیامبر و امامان پیشین به تدریج مردم را برای این موضوع آماده می‌کردند؛ به‌ویژه امام هادی و امام عسکری که به زمان غیبت نزدیک می‌شدند. امام عسکری بر تولد مهدی تاکید می‌کرد و فضای ارتباطی امام با شیعیان (به خاطر محدودیت‌های حکومت) حالتی شبیه به غیبت صغری را داشت.

فعالیت دیگر وی تقویت و توجیه سیاسی رجال و عناصر مهم شیعه و استفاده گسترده از آگاهی غیبی برای از بین بردن شک‌ها و تردیدها بود.

اصحاب

شیخ طوسی تعداد شاگردان امام حسن عسکری را بیش از ۱۰۰ نفر ثبت کرده‌است.

مشهورترین اصحاب و راویان ایشان عبارت‌اند از:

کشته‌شدن حسن عسکری و مسئلهٔ جانشینی او

در روز جمعه ۸ ربیع الاول سال ۲۶۰ هجری در سن ۲۹ سالگی با زهر معتمد عباسی کشته شد. در سامرا کنار پدرش امام هادی به خاک سپرده‌شد.از آن‌جا که پس از مرگ عسکری جانشین او به درستی آشکار نبود، پیروانش بر سر جانشینی او به چند گروه تقسیم شدند؛ برخی می‌گفتند که او به نزد خدا عروج کرده و منتظر بازگشتش بودند. برخی گمان می‌کردند که چند سال پیش از کشته‌شدنش فرزندی از او به نام محمد به دنیا آمده‌است. گروه دیگری هم معتقد بودند که یکی از کنیزانش از او حامله است و روزی مهدی موعود را به دنیا می‌آورد. گروه‌هایی هم امامت یکی از برادران حسن عسکری، جعفر یا محمد را پذیرفتند. در میان فرقه‌های مختلفی که پس از مرگش ایجاد شد، تنها تشیع دوازده‌امامی (که معتقد به وجود پسری از حسن عسکری، همنام پیامبر اسلام، بودند) دوام یافت.شیعیان دوازده‌امامی، جعفر (برادر حسن عسکری و از مدعیان اصلی جانشینی او) را «جعفر کذّاب» می‌نامند. به عقیدهٔ آنان جعفر کذاب ویژگی‌های امامت را نداشت. به عقیدهٔ آنان، هنگام نماز گزاردن بر بدن امام، فرزندش حجت بن الحسن بر او نماز گزارد و شک را از شیعیان برداشت.

یکی از مذاهب دین اسلام
شیعه

 

اصول دین

 

فروع دین

 

چهارده معصوم

 

حوادث

 

صحابه

 

کتب مرجع

 

دیدگاه

 

مکان‌های مقدس

 

توحید
معاد
عدل
نبوت
امامت

 

نماز
روزه
خمس
زکات
حج
جهاد
امر به معروف
نهی از منکر
تولی
تبری

 

محمد
فاطمه
علی
حسن
حسین
سجاد
باقر
صادق
کاظم
رضا
جواد
هادی
عسکری
مهدی

 

غدیر خم
عاشورا
کربلا
فدک
واقعه خانه فاطمه

 

سلمان
مقداد
ابوذر
عمار
بلال

 

قرآن
نهج‌البلاغه
صحیفه سجادیه
الاستبصار
الکافی
تهذیب الاحکام
من لایحضره الفقیه
کتب شیعه

 

علمای شیعه
مهدویت
غیبت صغری
غیبت کبری
ظهور
رجعت

 

مکه · مدینه
نجف · کربلا
کاظمین · مشهد
سامرا · دمشق
قم · ری
امامزاده‌ها

 

[نهفتن]

ن . ب . و

مهدویت

   

زندگی

نسب: نرجس (مادر) · امام حسن عسکری (پدر)
مهدی: زندگی · غیبت صغری · غیبت کبری · ظهور · رجعت

   

نام‌ها

بقیةالله · قائم آل محمد · صاحب الزمان · ولی عصر

   

نواب اربعه

عثمان بن سعید · محمد بن عثمان · حسین بن روح · علی بن محمد سمری

   

مکان‌ها

منسوب به مهدی: سامراء · سرداب مقدس · مسجد سهله · مسجد جمکران · مسجد کوفه
مرتبط با ظهور: وادی یابس · بیت المقدس · بیداء · وادی السلام · مسجد حله

   

زیارات

دعای عهد · دعای ندبه · زیارت آل یاسین ·

   

نشانه‌های ظهور

خروج سفیانی · صیحه آسمانی · قیام یمانی · قیام خراسانی ·خروج سید حسنی ·کشته‌شدن نفس زکیه

   

آثار مرتبط

الغیبة · الغیبة (طوسی) · الغیبة (نعمانی) · کمال الدین و تمام النعمه · دارالسلام · نجم الثاقب · العقبری الحسان ·ملاحم و الفتن ·بحار الانوار · مکیال المکارم  · عصر الظهور  · صحیفه مهدیه

   

موعود در دیگر ادیان

ماشیح · سوشیانس · فارقلیط · میترا · هوشیدر · کریشنا · ویشنو

   

شخصیت های ظهور

سفیانی · شیصبانی · أبقع · أصهب · سید قمی · سید خراسانی  · صالح ابن شعیب  · سید یمانی  · مصری  · سید حسنی  · نفس زکیه

   

مدّعیان مهدویت

ابومحمد شریعی · محمد بن‌ نصیر نمیری · محمد بن علی شلمغانی‌ · محمد نوربخش · محمد بن احمد بن عثمان بغدادی · سید علی‌محمد باب

   

مفاهیم وابسته

آخر الزمان · نایب خاص · دجال · انتظار · موعود